Takalar Kumandanı Ketencoğlu Hacı Yakup Ağa

         Rizeli yazar İbrahim Balcı'nın "Takalar Kumandanı Ketencoğlu Hacı Yakup Ağa" (İlkbiz yayınları, Haziran 2005) adlı kitabından Zümrüt Rize okurlarına bölümler sunmak istiyorum. Bu kitapta adı geçen kahramanların kendi akrabalarımız, kendi dedelerimiz olduğunu belgelerle görmek, bilmek ve onlara şükran duymak, onları bugünkü nesillere tanıtmak vicdani borcumuzdur.

         Kitabını bana imzalayarak gönderen değerli İbrahim Balcı ağabeyime teşekkür ederek başlamak istiyorum. İmzalarken şöyle yazmış:

"Sevgili Mahiye,

Bu  kitaptaki belgelerin tamamı elimde… Yüz yaşa merdiven dayamış bir Rizelinin unutulmayacak öyküsüdür.. 18.3.2008   İ.Balcı"

Sevgili İbrahim Balcı ağabeyimiz, kitabının girişindeki şöyle diyor: 

"Mustafa Kemal, "İstiklâl Savaşı'nı Türk milleti başarmıştır. Ben onun başında naçiz bir kumandandan başka bir şey değilim" diyerek, Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın bütün bir ulus tarafından kazanıldığını ifade eder ve bu mütevazi söylemiyle her kesimden yurttaşın büyük ve meşakkatli mücadeleyi birlikte zafere dönüştürdüğünü vurgular.

Mustafa Kemal misyon adamıdır. Yüce yaratıcı, işgal altındaki ülkenin kurtarılması görevini O'na vermiş, O da yılgın, mutsuz ve umutsuz Türk halkını harekete geçirerek mutlu sonun, yani zaferin elde edilmesini sağlamıştır.

Ulusal Kurtuluş Savaşı zaferle sonuçlanırken toplumun hemen her kesiminden yurtseverler unutulmayacak görevler üstlendiler. Tarih, bu görev ve mücadelede var olanların büyük çoğunluğunu sayfaları arasına gömmüş, sanki isimlerinin öğrenilmesinin istememiştir. Aslında bu kahramanlar verilen görevleri yaparken kendilerinden bahsedileceğini akıllarına bile getirmemişler; "savaş bitti, işim tamam, hadi eyvallah" dercesine kabuklarına çekilmişler, günlük işlerinin başında kendilerini unutturmuşlardır.

İşte bu kitap, bu kahramanlardan sadece birkaçından bahseder. Daha çok Ketencoğlu ailesinin çalışmalarını içerir. Ketencoğlu ailesiyle birlikte aynı yola baş koyanları anlatır.

Yaşananlar yazılmadıkça, arşivlere evlerde yıllardır açılmayan eski sandık ve dolaplara girilmedikçe, resimler, yazılar ve belgeler elden geçirilmedikçe, bu dünyadan göç eden binlerce yaşlı genç, kadın erkek "meçhul kahramanlar" olarak anılacaklardır.

Bu kitapta asıl olarak Ketencoğlu Hacı Yakup Ağa'dan bahsedeceğiz. Hacı Yakup Ağa'ya ait belgelerin bugüne kadar eksik de olsa saklanmış olması bile büyük bir şans! "Belgeleri verin değerlendireyim" dediğimde, büyüklerinin tevazuu içinde, "hatıra bunlar, varsın bizde kalsın" dediler. Israrım üzerine teslim aldığım belgeleri inceledikten sonra iade ettim. Bana yetecek kadar bilgiyi almıştım. Çalışmaya başladın; sonunda bu kitap meydana çıktı.

Bu kitap okunduğunda Ketencoğlu ailesinin parasıyla, malıyla, canıyla kutsal savaş içinde ne denli uğraş verdiği görülecektir.

Kitabın içinde yer alan belgeler Harbiye Nezareti ve diğer askeri görevliler tarafından gönderilen emir, talimat ve sair resmi belgeler ile emrinde olanların yazılarının yanı sıra bazı tutanak ve görevlendirmelerdir. Bu belgeler içerisinde Ketencoğlu Hacı Yakup Ağa'nın ilgili yerlere gönderdiği telgraf ve sair yazıların da birer nüshaları olsaydı çok daha detaylı bilgilere ulaşabilecektik. Ne olursa olsun yine de çok yararlı bilgilere sahibiz.

…… Sarıyer, 2005"

Kitabın son bölümünde adları ve kahramanlıkları özetlenen ulu dedelerimiz:

1-Ketencoğlu Hacı Yakup Ağa. (Takalar Reisi, Tayfalar Reisi, Takalar Kethüdası, Sandallar Reisi, Rizeli Hacı Yakup Ağa) İstiklâl Madalyası aldı. 1933 yılında 108 yaşında vefat etti.

2-Ketencoğlu Ahmet, Mehmet, İbrahim ve İsmail Hakkı Reis kardeşler.

3-Hüsamettin Ertürk (Albay)

4-Öğretmen Av. Aziz Bey (Özgür)

5-Av. Refik İsmail (Kakmacı)

6-Hacı Müezzin Mehmet Raci Efendi

7-Dalyancı Yusuf Bey (Dede Yusuf)

8-Yusuf Efendi (Erdinç)

9-Öğretmen Kardeşler, Kazım ve Hasan Beyler (Esen)

10-Osman Kaptan (Saruhan)

11-Oflu Kasım Reis ve Oflu Halim Reis Kardeşler (Kotoğlu)

12-Giritlioğlu Hacı Şakir Kaptan ve Efradı

13-Hacı Bayram Kaptan, İsmail ve Mehmet Reisler (Deniz)

14-Hüseyinzade Bombacı Ahmet Efendi

15-Davit Sehakkuli

16-Karabet Efendi

17-Sandallar Reisi İbrahim Ağa

18-Şevki Reis (Erbaş) ve Balıkçı Adil Efendi

19-Ali efendi (Bayrak)

20-Laz Hafız Muharrem efendi

21-Milis Yüzbaşı Hacıoğlu, Hafız Mehmet Ragıp efendi

22-Milis Yüzbaşı İpsiz Recep Reis,

23-Milis Yüzbaşı İlyas Sami Bey (Kalkavanoğlu)

Gelecek yazılarımızda, aziz ve muhterem dedelerimizin Boğaziçinde işgalci İngilizlere ve onların işbirlikçilerine karşı, Teşkilatı Mahsusa'da ve Mudafaa-i Milliye'de yer alarak kahramanca verdikleri mücadeleden bölümleri İbrahim Balcı'nın kaleminden  aktarmak üzere, kalın sağlıcakla.

23.3.2008

Yazarın diğer yazıları

Uluslararası 1. Mitridaticum Delibal Kongresi Rize'de Düzenlenmeli

Filistinde Tulum Zurna Çalıyor

Mozart'ın Büyük Bedri İçin Bestelediği Opera; Mitridate

VI. Bedri Atatur ve Pantos Oğuz Krallığı

Oğuz Yaylaları; Cimil, Hancer...

Oğuzlu Anaların Yurdu Korayseba ve Periatoros

Türk Kimliği

Samsun'da Amazon Uygarlığından İzler; Ladik, Havza